Духот на слободата

20.01.2010 | Владимир Милчин (режисер) | Видено: 201

Во ин­терв­ју­то об­ја­ве­но на 31 де­кем­ври ми­на­та­та го­ди­на во „Утрин­ски вес­ник“, еден од до­а­је­ни­те на ма­ке­дон­ска­та ар­хи­те­кту­ра, про­фе­сор Ге­ор­ги Кон­стан­ти­нов, ги об­јас­ну­ва при­чи­ни­те за мол­кот на ар­хи­те­ктон­ска­та фе­ла: „Ед­но­став­но, зе­ме­те го при­ме­рот со сту­ден­ти­те што из­ле­гоа на пло­штад и беа те­па­ни. Се­кој ар­хи­тект се пла­ши да го изра­зи сво­е­то мис­ле­ње. Не знам да­ли ќе има не­ка­кви пос­ле­ди­ци се­га за ме­не или за мо­е­то се­мејс­тво. Но, не мо­жам да оста­нам рам­но­ду­шен на ова што се слу­чу­ва. Јас сум дла­бо­ко за­сег­нат од тоа“.
Не па­ме­там де­ка про­фе­сор Кон­стан­ти­нов не­ко­гаш бил по­ли­тич­ки ан­га­жи­ран, ни­ту пар­ти­ски, ни­ту вон­пар­ти­ски. Но, мо­ра да му пук­нал фил­мот штом на пра­ша­ње­то да­ли мис­ли де­ка има спас за глав­ни­от град од­го­ва­ра: „Мис­лам де­ка има. На­ро­дот тре­ба да трг­не и да го за­пре ова. Са­мо на­ро­дот, не­ма кој друг. По­ли­ци­ја­та е во ра­це­те на вла­ста, зна­чи на оној што го пра­ви ова“. Не, ова не се збо­ро­ви на не­кој со­ро­со­ид, ко­му­њар или грч­ки пла­те­ник. Ова се збо­ро­ви на гра­ди­тел кој не мо­же да го од­мол­чи нап­ли­вот на пре­род­бе­нич­ка не­кул­ту­ра и про­вин­ци­ја­ли­зам што ни се слу­чу­ва во 21 век.
Со си­те средс­тва што им се на рас­по­ла­га­ње, бо­жем­ни­те пре­род­бе­ни­ци ре­чи­си три и пол го­ди­ни се оби­ду­ва­ат да го за­мол­чат ду­хот на сло­бо­да­та. Да го за­тво­рат ду­хот на сло­бо­да­та во ши­ше, кое, отка­ко ќе го за­пе­ча­тат со во­со­кот на ве­ту­ва­ња­та, ла­ги­те, по­тку­пу­ва­ња­та, зап­ла­шу­ва­ња­та, за­ка­ни­те, гло­би­те, кле­ве­ти­те и ќо­те­кот, ќе го фр­лат во ма­тен Вар­дар. Да го од­не­се мат­на­та ед­наш за­се­ко­гаш. Без пра­во на вра­ќа­ње. За да мо­жат пре­род­бе­ни­ци­те да пов­ла­де­ат с* до­де­ка има со што да се вла­дее во зем­јич­ка­ва Ма­ке­до­ни­ја! Но, што ако ду­хот на ма­ке­дон­ска­та сло­бо­да е ка­ко ду­хот од Ала­ди­но­ва­та лам­ба, кој са­мо го че­ка оној што ќе го ос­ло­бо­ди?
Са­бот­на­та ве­чер ја по­ми­нав во ед­на оа­за на сло­бо­да­та во Скоп­је, во ко­ја сто­ти­на мла­ди се за­ба­ву­ваа, иг­но­ри­рај­ќи го За­ко­нот за за­бра­на на пу­ше­ње­то. Не сум љу­би­тел на ди­ско му­зи­ка, но мо­рам да приз­на­ам де­ка ми им­по­ни­ра­ше глас­но­ста ко­ја ка­ко да бе­ше израз на ду­хот на сло­бо­да­та. И уште не­што ми им­по­ни­ра: тур­бо-фол­кот не­ма при­стап во оа­за­та за ко­ја не­ма да ка­жам ни­ту ка­де е ни­ту ка­ко се ви­ка, за да не им ја олес­нам ра­бо­та­та на гло­ба­ри­те и ду­шка­ла­та на ре­жи­мот кој не па­ѓа.
Не­де­ла­та ми ја обе­ли Па­јо Па­то­рот, со не­го­ви­от пер­фект­но син­хро­ни­зи­ран клип „Си­те пу­ша­чи на ко­ле­на“ на „Јут­јуб“, во кој ди­кта­тор­че­то оча­ју­ва по­ра­ди ште­ти­те што ги тр­пи не­го­ви­от реј­тинг кој па­ѓа по ста­пу­ва­ње­то во си­ла на за­бра­на­та за пу­ше­ње. Кли­пот има раз­ор­но фи­на­ле, ко­га ди­кта­тор­че­то ја нај­а­ву­ва крај­на­та мер­ка: „И, Мир­ка ќе би­де спи­кер на ве­сти“. Бррр!
А во по­не­дел­ни­кот блес­на Дар­мар. Овој­пат Пец­ко го фа­ти Гру­јо де­ка спие, до­де­ка бо­жем го по­пра­ва во­зи­ло­то МК, кое заг­ла­ви­ло на па­тот кон ЕУ. И да не за­бо­ра­вам, на се­во ова му прет­хо­де­ше „нај­кон­тро­верз­на­та“ груп­на ма­ска на вев­чан­ски­от кар­не­ва­лот, цр­ни­от мер­це­дес олд­тај­мер, ти­пи­чен за Ге­ста­по, со ре­ги­стар­ска таб­лич­ка ГРУ­ЈО. Ду­хот на сло­бо­да­та с* уште жи­вее во Ма­ке­до­ни­ја!
Си ја зе­дов бе­ља­та на врат ко­га му ве­тив на Ге­ро де­ка ед­наш не­дел­но (без хо­но­рар, за да не­ма за­бу­ни!) ќе пи­шу­вам ко­лум­ни за но­ви­от „Шпиц“, кој, ве­ру­вам, ќе ја по­ткре­пи об­но­ва­та на ду­хот на сло­бо­да­та. Не за­што не­ма за што да се пи­шу­ва, ту­ку за­што е ѓа­вол­ски те­шко да се од­бе­ре за што да (не) се пи­шу­ва. За без­за­ко­ни­е­то кое овоз­мо­жу­ва вра­бо­ту­ва­ње род­ни­ни и со­пар­тиј­ци? Со та­то и ба­то во НА­ТО, ка­ко што пи­шу­ва „Гло­бус“? За ми­ни­стер­ка­та Јан­ку­лов­ска, ко­ја, ка­ко ли­це­то да & е од ка­мен, ги од­би­ва си­те иску­ше­ни­ја и пре­диз­ви­ци да ги отво­ри очи­те и да ви­ди што & се слу­чу­ва пред па­со­шко­то во Скоп­је?
За тоа ка­ко виз­на­та ли­бе­ра­ли­за­ци­ја со ко­ја тол­ку се фа­леа ми­ни­стер­ка­та и неј­зи­ни­от пре­ми­ер се пре­тво­ри во кош­мар за си­те оние кои по­ба­раа па­со­ши за Евро­па? Во ре­дов­на или во ит­на по­стап­ка, се­ед­но. Ска­по или по­ска­по, без раз­ли­ка. Си­сте­мот па­ѓа ре­чи­си се­кој ден. Ми­ни­стер­ка­та не па­ѓа. Лу­ѓе­то пла­ќа­ат, но од па­со­шко­то ги вра­ќа­ат. За­што си­сте­мот па­ѓа. Но, ма­ска­та на ли­це­то на ми­ни­стер­ка­та не па­ѓа. Да­ли не ни е ин­фор­ми­ра­на ми­ни­стер­ка­та за вна­треш­ни или не ја за­се­га­ат ма­ки­те на­род­ни? Се­ед­но, ре­жи­мот не па­ѓа. А си­сте­мот па­ѓа. Ме­теж, тур­ка­ни­ци и из­бе­зу­ме­ни лу­ѓе. Ед­ни не мо­жат да под­не­сат ба­ра­ња за па­со­ши, дру­ги не мо­жат да си ги зе­мат.
Или за За­ко­нот за то­тал­на за­бра­на на пу­ше­ње­то со кој ре­жи­мот што не па­ѓа ни по­ра­ча да си се­ди­ме до­ма? Ре­жи­мот што не па­ѓа ја уки­на ка­фе­а­на­та ка­ко ме­сто за дру­же­ње и му­а­бет и та­ка ус­пеш­но оне­воз­мо­жи ан­ти­ре­жим­ски­те му­а­бе­ти и за­го­во­ри да се ка­муф­ли­ра­ат зад об­ла­ци­те ту­тун­ски чад. Со дес­на­та уди­ра гло­ба за пу­ше­ње­то, со ле­ва­та им де­ли суб­вен­ции на ту­ту­на­ри­те. Им ги зе­ма гла­со­ви­те, а им ги од­зе­ма по­тро­шу­ва­чи­те. Ли­це­ме­ри­е­то се­ко­гаш би­ло дру­го­то ли­це на пу­ри­та­низ­мот.
За дру­го­то ли­це на па­три­о­тиз­мот во ед­на од след­ни­те ко­лум­ни.