Ко­неч­но по­е­вти­ни по­лов­ни во­зи­ла

29.01.2010 | Влатко Ѓорчев (пратеник) | Видено: 59

Две ра­бо­ти се ка­ра­кте­ри­стич­ни за воз­ни­от парк во Ре­пуб­ли­ка Ма­ке­до­ни­ја. Пр­во, во Ма­ке­до­ни­ја се во­зат ре­ла­тив­но мал­ку авто­мо­би­ли, ако се спо­ре­ди бро­јот на во­зи­ла­та во зем­ји­те со слич­на го­ле­ми­на ка­ко Ма­ке­до­ни­ја. Вто­ро, Авто­мо­би­ли­те кои ве­ќе се на ма­ке­дон­ски­те па­ти­шта се изра­зи­то за­ста­ре­ни.
Кои се ста­ти­сти­ки­те? Ма­ке­до­ни­ја со 2 ми­ли­о­ни жи­те­ли има око­лу 300.000 во­зи­ла. Со иста по­пу­ла­ци­ја, Сло­ве­ни­ја има 1.045.000 во­зи­ла. Есто­ни­ја има по­мал­ку жи­те­ли од Ма­ке­до­ни­ја. Со 1,5 ми­ли­он жи­те­ли, во Есто­ни­ја се во­зат 611.000 авто­мо­би­ли. Ла­тви­ја е мал­ку по­го­ле­ма од Ма­ке­до­ни­ја, со 2,4 ми­ли­о­ни жи­те­ли, но та­му има ду­ри 932.000 во­зи­ла. Пог­лед­не­те ги уште ед­наш ма­ке­дон­ски­те број­ки и раз­ли­ка­та е очиг­лед­на.
Зна­чи, по­ра­ди еко­ном­ски­те ус­ло­ви, во Ма­ке­до­ни­ја се во­зат по­мал­ку авто­мо­би­ли од зем­ји­те со слич­на го­ле­ми­на. Би би­ло иде­ал­но ко­га на­ши­те гра­ѓа­ни би има­ле мож­ност да ку­пат но­ви во­зи­ла. Но, во мо­мен­тов мно­гу се­мејс­тва ги не­ма­ат тие па­ри. Не се во мож­ност да ку­пат но­ва ко­ла ко­ја чи­ни 10 или 15 ил­ја­ди евра, ка­ко „форд фи­е­ста“, „се­ат иби­ца“, „ре­но ме­ган“, „опел астра“ или „то­јо­та ау­рис“. Ако про­дол­жи ова тем­по на ку­пу­ва­ње на но­ви во­зи­ла, Ма­ке­до­ни­ја ќе ја до­стиг­на број­ка­та на Сло­ве­ни­ја или Есто­ни­ја за 20 го­ди­ни.
За­тоа, гра­ѓа­ни­те се на­со­че­ни кон ку­пу­ва­ње на по­лов­но во­зи­ло. Но, во Ма­ке­до­ни­ја до­се­га има­ше за­бра­на за увоз на по­лов­ни во­зи­ла по­ста­ри од 10 го­ди­ни. По­ра­ди тоа, по­ну­да­та на по­лов­ни во­зи­ла во Ма­ке­до­ни­ја е ре­ла­тив­но ма­ла. По­ма­ла­та по­ну­да до­ве­ду­ва до по­ви­со­ки це­ни. На при­мер, во Гер­ма­ни­ја „форд фо­кус“ про­из­ве­ден во 2000 го­ди­на чи­ни око­лу 2.000 евра, за­вис­но од ки­ло­ме­тра­жа­та. Та­кво­то во­зи­ло чи­ни во Бу­га­ри­ја чи­ни 3. 500 евра, а во Ср­би­ја 4.500 евра. Во Ма­ке­до­ни­ја це­на­та е око­лу 5.500 или 6. 000 евра.
Или, це­на­та на „голф 4“ од 2000 го­ди­на во Бу­га­ри­ја е око­лу 3.000 евра, а во Ма­ке­до­ни­ја е око­лу 7.000 евра, за­вис­но од до­пол­ни­тел­на­та опре­ма. Мно­гу на­ши гра­ѓа­ни не мо­жат да ку­пат ни­ту но­во во­зи­ло, ни­ту да ку­пат од ска­пи­те по­лов­ни во­зи­ла. За­тоа, нај­но­ва­та мер­ка ќе им овоз­мо­жи на тие лу­ѓе да дој­дат до не­ка­кво во­зи­ло. Има­ме огро­мен број се­мејс­тва кои се­га не мо­жат да пој­дат на ле­кар или се огра­ни­че­ни во сво­е­то дви­же­ње по­ра­ди тоа што не­ма­ат ко­ла. При­ну­де­ни се да ги мо­лат род­ни­ни­те со ко­ла за пре­воз, да ги ко­ри­стат (не) ре­дов­ни­те авто­бу­си или да ко­ри­стат ве­ло­си­пед.
До­а­ѓа­ње­то до во­зи­ло ќе ја по­до­бри нив­на­та мо­бил­ност, нив­ни­от жи­вот и ќе ја по­до­бри нив­на­та ра­бо­та. Др­жа­ва­та ќе дој­де до по­ве­ќе средс­тва за­тоа што тие лу­ѓе ќе ги ре­ги­стри­ра­ат тие во­зи­ла, ќе ги оси­гу­ра­ат, ќе ги пла­ќа­ат па­та­ри­ни­те и ќе ко­ри­стат бен­зин. Оваа мер­ка ќе ги на­пра­ви на­ши­те па­ти­шта по­а­тра­ктив­ни за стран­ски вло­жу­ва­ња, за­тоа што на нив ќе има по­го­лем со­о­бра­ќај.
Исто­вре­ме­но, огро­мен број се­мејс­тва ќе мо­жат да ги за­ме­нат сво­и­те ста­ри авто­мо­би­ли со по­но­ви. Око­лу 30 от­сто од во­зи­ла­та во Ма­ке­до­ни­ја се по­ста­ри од 20 го­ди­ни. Зна­чи, 100. 000 ко­ли во Ма­ке­до­ни­ја се мно­гу ста­ри, а нив­ни­от еко­ло­шки стан­дард е ЕУ­РО О (ну­ла) . Тоа зна­чи де­ка има­ат огром­на еми­си­ја на штет­ни га­со­ви. Пос­лед­на­та мер­ка за по­ле­сен увоз на ста­ри во­зи­ла ќе овоз­мо­жи да се за­ме­нат огром­ни­от број во­зи­ла кои се ста­ри 30 го­ди­ни со по­лов­ни во­зи­ла ста­ри 10 – 12 го­ди­ни, а кои го има­ат еко­ло­шки­от стан­дард ЕУ­РО 2 или ЕУ­РО 3. Тие авто­мо­би­ли се еко­ло­шки по­при­фат­ли­ви од акту­ел­ни­от во­зен парк.
Во пра­кти­ка, ќе се отфр­лат авто­мо­би­ли ка­ко „за­ста­ва 101“, „за­ста­ва 128“, „фи­ат 1. 300“, фи­ќов­ци, варт­бур­зи и шко­ди, кои се про­из­ве­де­ни во 1975 или 1985 го­ди­на. На­ме­сто нив, лу­ѓе­то ќе ку­пат ко­ли кои се про­из­ве­де­ни од 1995 до 2000 го­ди­на, ка­ко „голф 4“, „се­ат ле­он“, „форд фо­кус“, „опел астра“, „фи­ат бра­во“, „хјун­даи“, „си­тро­ен кса­ра“, „пе­жо 206“ и слич­но. Ако та­кви­те во­зи­ла до вче­ра би­ле до­бри во ЕУ, ќе би­дат до­би и за Ма­ке­до­ни­ја. Тие во­зи­ла се во­зеа во Гер­ма­ни­ја, Сло­ве­ни­ја, Бу­га­ри­ја и во Ита­ли­ја, та­ка што ги ис­пол­ну­ва­ат европ­ски­те стан­дар­ди.
Во­ед­но, го­лем број та­кси­сти ќе мо­жат да ги за­ме­нат сво­и­те до­тра­е­ни во­зи­ла со по­лов­ни во­зи­ла, во ре­ла­тив­но по­до­бра со­стој­ба. На тој на­чин, на­ме­сто не­без­бед­но „да­е­ву ти­ко“ про­из­ве­де­но во 1994 го­ди­на, ќе до­би­јат мож­ност да ку­пат „опел ве­ктра“ или „па­сат“ про­из­ве­ден 2000 го­ди­на. Ќе се на­ма­ли бро­јот на во­зи­ла со стран­ски таб­лич­ки, кои мо­мен­тал­но да­вач­ки­те ги да­ва­ат во дру­ги др­жа­ви, а ги ко­ри­стат ту­каш­ни­те па­ти­шта. За жал, мно­гу гра­ѓа­ни се од­лу­чу­ваа на та­ков че­кор по­ра­ди тоа што со исти­те па­ри во Ма­ке­до­ни­ја не мо­жеа да ку­пат по­лов­но во­зи­ло.
На кра­јот, мис­лам де­ка се но­си до­бра мер­ка. На­ме­сто да се шти­ти ин­те­ре­сот на 40 авто­у­воз­ни­ци, се но­си мер­ка ко­ја е во ин­те­рес на сто­ти­ци ил­ја­ди гра­ѓа­ни. На­ме­сто да се шти­те­ше ин­те­ре­сот на ду­о­по­лот во мо­бил­на­та те­ле­фо­ни­ја, се во­ве­де трет мо­би­лен опе­ра­тор. Це­ни­те на СМС по­ра­ки­те и те­ле­фон­ски­те раз­го­во­ри де­нес е мно­гу по­ма­ла одо­што во 2005 го­ди­на. На­ме­сто да има­ме про­пад­на­ти тен­де­ри за па­со­ши, има­ме би­о­ме­три­ски па­со­ши и уки­ну­ва­ње на ви­зи­те. На­ме­сто да се про­мо­ви­ра­ат оли­гар­си кои це­ли фа­бри­ки и имо­ти ку­пи­ја за ед­но евро, се овоз­мо­жу­ва да ил­јад­ни­ци гра­ѓа­ни да ги отку­пат сво­и­те двор­ни ме­ста за ед­но евро за ква­драт. Тоа се не­кои од при­чи­ни­те по­ра­ди кои гра­ѓа­ни­те ги поз­дра­ву­ва­ат ва­кви­те мер­ки.